Translations are evolving and should be taken as indicative only! For a guide to the tones and the spelling system used to write this variety of Isaan (Khon Kaen), see the "tone guide" on the overview page.

Tones: M = mid, HR = high-rising, H = high, HF = high-falling, LF = low-falling

IsaanPronunciationTonesThaiEnglish/Notes#occ
อี่สาน i:-sa:n H-M อีสาน Isaan {คนอี่สาน = Isaan person} 29/18

Link to overview page
Link to dictionary

Vocabulary recordings — เข้างาย, เข้าสวย, เข้าแลง

แล้วคนอี่สานกะมีกานกินเข้า หลือว่าคาบกินเข้าสามคาบส่ำนี้เนาะ บ่มีคาบดึกดอก มีแต่คาบเซ้า คาบเที่ยง คาบแลงส่ำนั้น กะเอิ้นว่า เข้างาย เข้าสวย เข้าแลง นั้นเองเนาะ

Basic vocabulary — page 20 — Series B, pictures 09-10: sister


9
อันนี้คือพุใด อันนี้เป็นลูกสาว
ลูกสาวของพ่อกับแม่ เป็นลูกสาวคนปาย เป็นลูกสาวคนสุดท้อง แล้วเป็นน้องสาวของพี่สาวพ้อม เขาสิมีพี่สาวอีกคนหนึ่งที่เป็นพี่สาวของเขา
แล้วพุหญิงคนนี้ หลือน้องสาวคนนี้กะมีอายุน้อยกว่าพี่สาว

10
อันนี้คือพุใด อันนี้กะเป็นลูกสาวของพ่อกับแม่ เป็นเอื้อยหมู่ เป็นพี่สาวหมู่ เป็นคนกก เป็นลูกคนต้นหมู่
อันนี้เป็นพี่สาวแม่นบ่ แม่น อันนี้เป็นพี่สาว แต่ว่าขั้นอยู่พากอี่สาน พี่สาวสิเอิ้นว่า เอื้อย อันนี้เป็นเอื้อย หลือเป็นคนเอื้อยหมู่ คนที่เกิดก่อนหมู่ แล้วกะสิอายุหลายกว่าหมู่ มีอายุหลายกว่าเด็กน้อยคนนี้ มีอายุหลายกว่าน้องสาว

Vocabulary recordings — เข้าแลง

ต่อไปกะสิเป็นคำว่า เข้าแลง เนาะ เข้าแลงนั้นกะหมายถึงว่า เข้าญามมื้อแลง เข้าคาบญามมื้อแลง ตอนค่ำหลือว่าญามมื้อแลงฮอดตอนดึกนั้นเองเนาะ กะสิเอิ้นว่าเข้าแลง อาดสิเป็นสี่โมงแลง ห้าโมงแลง หกโมงแลง หลือว่าทุ้มหนึ่ง สองทุ้ม สามทุ้มจั่งซี้เนาะ กะสิเอิ้นว่าเข้าแลงเนาะ กะ

กินเข้าแลงแล้วติ
กินเข้าแลงไป่
ได้หญังกินแลงหละ
ได้อี่หยังกินเข้าแลงน่อ

กะสิเว้าปะมานนี้ กะสิเอ่ยปะมานนี้เนาะ แล้วกะต่อไปกะสิเป็นญามมื้อคืนแล้ว ขั้นหลังจากแลงแล้ว หลือว่าค่ำแล้ว กะสิเป็นญามดึกต่อไปเนาะ คนอี่สานส่วนมากสิบ่อยู่ฮอดดึกบ่นั้น สิบ่มีเข้าที่มีคาบต่อไปอีก เพาะว่าคนอี่สานสิเข้านอนเล็ว หลือว่าบ่เฮ็ดอี่หยังเลยเวลาดึกไปฮอดปานนั้นเนาะ แล้วกะคนอี่สานกะสินิยมพากันนอนเล็ว หลือว่าพากันฟ้าวนอนนั้นเองเนาะ เพาะว่ามื้อใหม่สิได้เฮ็ดงาน ไปเฮ็ดงาน หลือว่าไปเฮ็ดไฮ่เฮ็ดนา แล้วกะสิมีเข้าเซ้าต่อไป

Basic vocabulary — Page 28 — Series B, pictures 16-17: to exercise, strong/strength


16
เขากำลังเฮ็ดหญัง กะมีพุซายพุหนึ่งเนาะ กำลังออกกำลังกาย
เบิ่งซงแล้วคือสิเป็นตาเมี่ยย หลือว่าบ่มีแฮง หลือว่าเป็นคนบ่แข็งแลงปานใดที่สิมาออกกำลังกายเนาะ
เขาอาดสิบ่เคยออกกำลังกายจักเที่ย หลืออาดสิเป็นเที่ยแลกของเขาที่มาออกกำลังกาย กะเลยเฮ็ดให้ต้องใซ้แฮงหลาย หลือว่าบ่มีพะละกำลังที่สิญกเคี่ยงออกกำลังกายนี้
แล้วเขาญกอี่หยังตอนนี้ กะบ่แน่ใจคือกัน เขาอาดสิเอิ้นว่าแนวญกเนาะ แนวญก ขั้นสำหลับคนอี่สานเขาเอิ้นว่าแนวญกออกกำลังกายเนาะ
กะญกบ่ขึ้น ญกบ่ขึ้นญกบ่ไหวเนาะ กะเลยเฮ็ดให้เขาเฮ็ดสีหน้าที่สิใซ้พะลังหลายเนาะ

17
เขากำลังเฮ็ดหญัง กะมีพุซายพุหนึ่งเนาะ กำลังยืนออกกำลังกายอยู่
ใซ้มือสองข้างญกแนวญกพุ้นแหล้ว ญกบึ่ดๆๆๆๆ ขึ้นเนาะ
เบิ่งซงแล้วเขาอาดสิมีแฮงคัก หลือว่าอาดสิเป็นคนมีพะละกำลังหลาย หลือว่าแข็งแลงเติบเนาะ จั่งญกได้แบบนี้ ญกขึ้นญกลงได้สะบายพุ้นหนะ
ญกขึ้นสูงซ้ำแมะ คือสิมีแฮงคักเนาะ

Basic vocabulary — page 20 — Series B, pictures 11-13: dead, pig, bird, person, candle


11
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้คือหมู หมูมันกำลังตาย หมูมันนอนตายอยู่

12
นี้คืออี่หยัง อันนี้คือนก นกตาย นกมันกำลังตาย
อะวัยยะวะของนกมีอี่หยังแน่ นกกะสิมีหลายสิ่งหลายอย่างคือกัน กะสิมีปีกพ้อม มีปีกสองข้าง แล้วกะมีขาพ้อม แล้วกะมีตีนพ้อม มีตีนสองข้างคือกัน แล้วกะมีหาง มีปาก มีตาพ้อม มีดังพ้อม แล้วกะมีอีกหลายสิ่งหลายอย่าง แล้วนกมันกะสามาดบินได้พ้อม

13
นี้คืออี่หยัง นี้คือคนตาย เอิ้นง่ายว่าสบ ขั้นคนตายเขาสิเอิ้นว่าสบ แล้วเขาจุดเทียนพ้อมแม่นบ่ แม่น เขาจุดเทียนพ้อม มีควนฮึ่มๆ ขึ้นพ้อม
กานจัดงานสบนี้ หลือขั้นมีคนตาย อยู่พากอี่สาน หลืออยู่ซู่พาก หลือในปะเทดไทย ขั้นคนตายนี้ สิให้พะมีสวด คือเอิ้นว่าสวดอะพิทัม สวดสามมื้อ แล้วกะเอาไปเผา
ขั้นคนตายได้สามมื้อ กะนับจากมื้อที่ตาย ขั้นนับได้สามมื้อแล้ว กะสิเอาไปเผา คือมื้อที่สามสิเป็นมื้อเผาของสบ

Basic vocabulary — page 20 — Series B, pictures 06-08: tree, forest, to cut


6
นี้คืออี่หยัง อันนี้คือต้นไม้ อันนี้เป็นต้นไม้
มีต้นเดียวข้อหล้อ เกิดอยู่ต้นเดียวข้อหล้อ
ต้นไม้นี้กะมีส่วนปะกอบหลายสิ่งหลายอย่าง แต่ละอย่างนั้นกะสิแตกต่างกันออกไป มีใบพ้อม มีกิ่งก้านพ้อม มีลำต้นพ้อม มีฮากมันพ้อม

7
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้เป็นป่า เป็นป่าไม้ป่าไหล้
แต่ว่าขั้นอยู่พากอี่สาน หลืออยู่อี่สานนี้ กะสิเอิ้นว่าโคก
ป่าใหญ่ที่มันเป็นป่าใหญ่กะสิเอิ้นว่าโคก
ป่าหลือโคกนี้มีปะโยดจั่งใด กะมีปะโยดหลายเติบ มีปะโยดคัก เพาะว่าในป่านั้นสิมีต้นไม้ มีหญ้ามีเอ่ย มีหลายสิ่งหลายอย่างที่อยู่ในหั้น แล้วกะเป็นหม้องอาสัยของสัดต่างๆ แล้วกะซ่อยเฮ็ดให้โลกเป็นตาอยู่พ้อม เฮ็ดให้โลกบ่ฮ้อน ขั้นโลกนี้บ่มีต้นไม้ โลกกะสิฮ้อน โลกกะสิบ่เป็นตาอยู่

8
เขากำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังตัดต้นไม้ หลือฮานต้นไม้นั้นหละ
เขาฮานไปเฮ็ดหญัง อันนี้กะบ่ฮู้คือกัน จักว่าเขาสิเอาไปเฮ็ดหญัง เขาอาดสิเอาไปเฮ็ดก่อส้าง หลือเฮ็ดบ้านเฮ็ดเอ่ยเฮ็ดอี่หยังกะได้
ไม้นี้สามาดเฮ็ดอี่หยังได้แน่ กะเฮ็ดได้หลายอย่าง เฮ็ดบ้านกะได้ เฮ็ดเถียงนากะได้ เฮ็ดฮั้วบ้านกะได้ เฮ็ดเฟอนิเจอกะได้
เขาใซ้อี่หยังตัดต้นไม้ เขาใซ้อี่หยังฮานต้นไม้ เขาใซ้ขวน อันนี้คือเอิ้นว่าขวน ขวนเป็นค้ายกับมีด แต่ว่ามันสิแข็งแลงทนทานกว่ามีด มันสิสามาดตัดต้นไม้ง่ายได้

BCF04 Introducing oneself to others — Description


ลูบนี้กะสิเฮ็ดให้เฮาฮู้ว่า เป็นกานแนะนำโตของเจ้าของ ให้คนอื่นฮู้จัก หลือสิเป็นกานทักทายกัน กานแนะนำโตของเจ้าของ ให้แต่ละฝ่ายฮู้จักว่าเจ้าของเป็นใผ มาแต่ใส ซื่ออี่หยัง เฮ็ดงานอี่หยัง เป็นอี่หยัง ปะมานนี้เนาะคับ กะสิญกโตอย่าง อย่างเซ้น เฮาอาดสิเห็นกันอยู่ในงาน เห็นกันอยู่ในห้าง พ้อกันอยู่ในโลงเลียน พ้อกันอยู่โลงพะยาบาน เฮากะอาดจะทักทายกัน แนะนำโตของเจ้าของ ปะมานว่า

สะหวัดดีคับ ผมซื่อ ... เด้อคับ ผมเป็นพุใหญ่บ้าน บ้าน ... บ้านอันนั้น บ้านอันนี้เด้อคับ ขอฝากเนี้ยฝากโตหนะเด้อคับ

หลือจะเป็นกานแนะนำโตของเจ้าของ เจ้าของอาดจะเป็นนักเลียน แนะนำโตให้คูฮู้จัก อย่างเซ้นว่า

อาจานคับ สะหวัดดีคับ ผมซื่อนาย ... ผมเลียนอยู่ซั้นมอสี่ทับหก ผมมาเลียนอยู่โลงเลียนแห่งนี้มื้อแลก กะขอฝากเนี้ยฝากโตหนะเด้อคับ

และอีกเหดกาน และอีกสะถานะกานอาดสิพ้อกันอยู่ในงานบางอย่าง อาดสิแนะนำโตของเจ้าของว่า

สะหวัดดีคับ ผมซื่อ ... เด้อคับ ผมเป็นหมอ ลักสาอยู่โลงพะยาบาน ... เด้อคับ

เฮากะอาดจะแนะนำโตของเจ้าของ หลือคนอื่นกะอาดสิแนะนำโตของเขาให้เฮาฮู้จัก และนี้กะสิเป็นกานแนะนำโตของเจ้าของ ให้คนอื่นฮู้จัก หลือเฮากะอาดสิฮู้จักคนอื่นพ้อม นี้กะเป็นคำเว้าบางส่วน คำเว้าในกานแนะนำโตของเจ้าของของคนอี่สาน

BCF02 Greetings and leave takings (formal) — Description


ลูบนี้กะสิเฮ็ดให้เฮาฮู้ว่า เป็นกานทักทายกันละว่างของคนที่มีอายุน้อยกว่ากับคนที่มีอายุหลายกว่า อย่างเซ้น ลุงกับตา หลือน้ากับตา

กานทักทายของคนอี่สานหลือคนไทย คนที่มีอายุน้อยกว่าต้องเข้าหาหลือไปทักทาย สะหวัดดี คนที่มีอายุมากกว่า อย่างเซ้น ลุงเห็นตากำลังญ่างมา กะสิเข้าไปหวัดดี หลือเข้าไปทักทายอี่หยังต่างๆ กะสิเลิ้มเว้าว่า

เอ๊าตา หวัดดีคับ ตามาแต่ใส ตามาเฮ็ดหญัง ตาสิไปใส

คนที่มีอายุน้อยกว่ากะสิเว้าปะมานนี้ พอคนที่มีอายุมากกว่า หลือคนที่โดนถาม กะสิตอบกับมาว่า

เอ๊า หวัดดีคับ

ขั้นเขาถามอี่หยังมา เฮากะตอบไปแบบนั้น เขาถาม[เฮา]มา เฮ็ดหญัง เฮากะตอบว่า มาเฮ็ดอันนั้นอันนี้ที่เฮามาเฮ็ด เขาถามว่า สิไปเฮ็ดหญัง เฮากะตอบว่า สิไปตะหลาด ไปบ้าน ไปเฮ็ดนั้นเฮ็ดนี้ ไปเฮ็ดทุละ เฮากะตอบตามที่เฮาสิไป ปะมานนั้นเนาะ

พอได้ทักทายกันหลือเว้ากันโดนเติบแล้ว กะสิได้ไปทางอื่น คนที่มีอายุน้อยกว่ากะสิได้เว้าว่า

เอ๊าตาคับ ผมสิไปแล้วเด้อคับ แล้วผมขอโตก่อนเด้อคับ หวัดดีคับ

พอคนที่มีอายุหลายกว่าได้ญินแล้ว กะสิตอบกับไปว่า

เอ๊าหวัดดี โซกดีเด้อ หล้าเอ้ย

แล้วพุซายคนนี้ เขากะญ่างไป

Basic vocabulary — Page 31 — Series B, pictures 04-05: to dig/plough, to plant


4
เขากำลังเฮ็ดหญัง เบิ่งซงเบิ่งท่าทางเขาแล้ว เขากำลังเฮ็ดนาเนาะ อาดสิ[แบบ]ว่ากำลังไถนา เตียมนาดินไว้ ไว้เพื่อที่สิดำนา หลือว่าเฮ็ดเข้าเนาะ
กะสิมีลด เคี่ยงลดไถพ้อม อาดสิเป็นลดไถเนาะ กำลังไถดินอยู่
แล้วกะมีพุซายจับลดไถคันนั้น เขากะแต่งโต ใส่เสี้ยแขนญาว ใส่หมวกพ้อม ใส่กางเกงขาญาวพ้อม
แล้วเป็นหญังเขาคือใส่กางเกงขาญาว หลือว่าใส่เสี้ยแขนญาว หลือว่าใส่หมวกพ้อม เขาอาดสิบังแดด หลือว่าอาดสิบังความฮ้อนเนาะ เพาะว่าตอนนั้นมันบ่มีฮ่มบ่มีหญัง เขากะเลยสิปิดบังผิวของเขา เพื่อที่สิบ่ให้ถืกแดด หลือว่าให้มันได้ลับความฮ้อนหลายๆๆ หลายกว่านั้นเนาะ

5
เขากำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังเฮ็ดนา เขากำลังดำนา หลือว่าปูกเข้า
กะมีพุซายพุหนึ่ง เขากำลังปูกเข้าอยู่
เขาปูกเข้าไว้เฮ็ดหญัง เขากะอาดสิว่าเฮ็ดเข้าไว้ถ้ากิน หลือว่าเฮ็ดเป็นอาซีบ หลือว่าเอาไว้ถ้าไปขายเนาะ
ขั้นเป็นคนอี่สานเนาะ เขากะ ส่วนมาก[...]แล้วเขาสิเฮ็ดไว้ถ้ากินมากกว่า แต่ว่าบางคนเขามีที่หลาย มีไฮ่หลาย หลือว่ามีเงินหลายเพื่อที่สิไปลงทุนกานเฮ็ดเข้านั้น เขากะสิอาดสิว่าเฮ็ดไปขายเนาะ หลือว่าเฮ็ดเป็นกานลงทุนเนาะ
แล้วกานปูกเข้าหนิ มันเมี่ยยบ่ มันเมี่ยยคักบ่ กะเมี่ยยคักคือกัน มันกะต้องเฮ็ดงานตากแดดตะหลอดเวลา หลือว่าอาดสิไปเข้าฮ่มจักหน่อย
กานที่เฮาเฮ็ดเข้าอยู่ใน เฮาเฮ็ดอยู่ในหม้องโล้งเนาะ บ่มีฮ่มบ่มีหญังเนาะ
แต่ว่าทุกงานทุกอาซีบมันกะสิเมี่ยยคือกัน มันกะเมี่ยยคนละแบบหนิ เมี่ยยคนละอย่างเนาะ

Basic vocabulary — page 13 — Series B, pictures 11-12: water buffalo, grass


11
นี้คืออี่หยัง นี้คือควย ควยโตหนึ่ง ควยโตบักใหญ่หนึ่ง
ควยมันเป็นสัด เป็นสัดเลี้ยง แต่เป็นคนละแบบกับหมา เอาไว้เลี้ยง เลี้ยงไว้ไฮ่ไว้นา
เลี้ยงบ่คือกันกับหมา หมาสิเลี้ยงไว้บ้าน
แต่ควยนี้ เอาไปเลี้ยงไว้นา เอาไปเลี้ยงไว้ไฮ่ มันกินหญ้า ควยมันกินหญ้า ควยมันบ่ได้กินเข้า
มันเป็นสัดเลี้ยง แต่มันบ่ตาฮัก ควยมันโตสีดำ มันบ่ตาฮักเลย โตมันตาย้านหน่อยหนึ่ง
ควยมันมีเขาบ่ มีอยู่ ควยมันมีเขาพ้อม
เขาควยบักใหญ่หนึ่ง เขาควยอันบักใหญ่ ใหญ่กะด้อกะเดี้ย ใหญ่บักคักหนึ่ง
ควยลังโตกะบ่มีเขา ควยลังโตกะมีเขา ควยแต่ละโตบ่คือกัน
ควยมันสิมีหางพ้อม หางควยบักญาวหนึ่ง ควยบางโตกะหางสั้น ควยบางโตกะหางญาว
ควยมันขี่ได้บ่ คนขี่ควยได้บ่ กะได้อยู่ คนขี่ควยได้อยู่
แถวพากอี่สานสิมีควยหลาย ชาวบ้านสิมักเลี้ยงควย เอาควยไปเลี้ยงไว้นา เด็กน้อยลังคนหลือพุใหญ่ลังคน กะสิขี่ควย ขี่หลังควย
ควยมันมีปะโยดหลายอย่าง ควยเอาเฮ็ดนากะได้ สะหมัยก่อนคนสิเอาควยเฮ็ดนาแทนลดไถ สะหมัยก่อนสิบ่มีลดไถ คนสิใซ้ควยไถนา

12
ควยมันกำลังเฮ็ดอี่หยังอยู่ ควยมันกำลังกินหญ้า
มันกำลังกินหญ้าสีเขียว หญ้าอ่อนหญ้าอยู่ในไฮ่คือใดบุ มันกำลังกัดกินอยู่ มันคือสิหิวหลาย เบิ่งมันกินแล้ว เป็นตาแซบคือหญังหนิ
มันกินอยู่ใส จัก จักว่ามันกินอยู่ใส อาดสิกินอยู่ทุ่งไฮ่หลือทุ่งนากะได้ มันกินอยู่โตเดียวของมัน จักคนเอามันไปเลี้ยงไว้ใส จักคนเอามันไปกินหญ้าอยู่ใส

Basic vocabulary — page 15 — Series B, pictures 16-20: family, father, mother, sister, brother


16
นี้คืออี่หยัง นี้คือแผนผังคอบคัว หลือเป็นคอบคัวนั้นหละ
คอบคัวนี้ใหญ่ คอบคัวบักใหญ่หนึ่ง มีสะมาชิกในคอบคัวกะหลายคนเติบอยู่
คอบคัวนี้มีพุใดแน่ กะมีพ่อ แล้วกะมีแม่ แล้วกะมีน้องสาว มีน้องซาย แล้วกะมีพี่สาวพ้อม
คนเป็นพ่อกับแม่นี้ มีลูกเทิงเบิดสามคน เป็นพุหญิงสองคน เป็นพุซายพุหนึ่ง

17
พุซายคนนี้คือพุใด พุซายคนนี้คือพ่อ
เป็นพ่อของลูกเทิงสามคนนี้ เป็นพ่อของลูกของเด็กน้อยเทิงสามคนนี้
คนเป็นพ่อสิเป็นพุซาย หลือเป็นผัวของพุหญิงคนนี้หละ หลือเป็นผัวของคนที่เป็นแม่ของลูกคนนี้

18
พุหญิงคนนี้คือพุใด พุหญิงคนนี้คือเป็นแม่
เป็นเมียของพุซายคนที่เป็นพ่อของคนนี้หละ
พุหญิงคนนี้กะเป็นแม่ของเด็กน้อยสามคนนี้
หลือเป็นเมียของพุซายคนนี้หละ
พุหญิงคนนี้กะเบิ่งแล้วกะงามอยู่ ใส่เสี้ยเกาะอกสีฟ้า ใส่ส้อยพ้อม ผมกะสั้นผมบ่ญาวหลาย

19
พุหญิงคนนี้เป็นพุใด พุหญิงคนนี้เป็นลูกของพ่อกับแม่นี้
พุหญิงคนนี้เป็นพี่สาวของเด็กน้อยคนนี้พ้อม
พุหญิงคนนี้เป็นพี่สาวใหญ่ หลือเป็นลูกกกนั้นหละ เป็นลูกพุใหญ่สุด
ใส่เสี้ยสีเหลียง ใส่เสี้ยแขนสั้นสีเหลียง
ผมกะค้ายกับแม่ เฮ็ดซงผมคือกันกับแม่นั้นหละ ผมบ่ญาวหลาย ผมบ่สั้นหลาย
คนอี่สานเอิ้นว่า เป็นลูกคนกก หลือเป็นลูกคนต้นหมู่นั้นหละ

20
แล้วพุซายคนนี้เป็นใผ พุซายคนนี้กะเป็นลูกซายของพ่อกับแม่คือกัน
เป็นลูกคนสุดท้อง เป็นลูกปายนั้นหละ เป็นลูกหล้าหมู่ เป็นเด็กน้อยกว่าหมู่ เป็นน้องซายของพุหญิงสองคนนี้พ้อม
เขาใส่เสี้ยสีแดง ใส่เสี้ยแขนสั้นสีแดง
ผมกะสั้นผมบ่ญาวหลาย เบิ่งแล้วกะเป็นตาฮักอยู่ บ่เป็นตาพุฮ้ายดอก

Basic vocabulary — Page 28 — Series B, pictures 18-20: warm/hot, just right, cold, degree


18
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้เบิ่งแล้วกะสิเป็นหน้าฮ้อน หลือว่าลึดูฮ้อนเนาะ
อาดสิเป็นลึดูแล้งลึดูฮ้อนเนาะ เพาะว่าเบิ่งองสามาแล้วกะสูงเติบ ตั้งสี่สิบองสา
เบิ่งลักสะนะ เบิ่งซงแล้วฮ้อนคัก ฮ้อนคักอี่หลี
สำหลับอยู่พากอี่สานกะสิฮ้อนเติบเนาะ สี่สิบองสาหนิกะสิเฮ็ดให้ผิวไหม้ได้จักหน่อยพุ้นแหล้ว ขั้นตากแดดหลายเนาะ
แล้วหน้าฮ้อนหนิกะสิอยู่ปะมานเดียนมีนาเมสาไปเนาะ กะสิไปเลี้ยยๆ แล้วแต่มันสิฮ้อน ฮอดใส หน้าฮ้อนหลือว่าหน้าแล้ง กะสิอยู่ซ้วงปะมานนี้เนาะขึ้นไป หลือว่าจาก เลิ้มจากเดียนนี้ขึ้นไปเนาะ

19
อันนี้เป็นจั่งใด อากาดเป็นจั่งใด อันนี้กะสิเป็น อาดสิอากาดบ่ฮ้อนหลาย บ่หนาวหลาย
ปะมานจักองสาหละหนิ ปะมานยี้สิบห้าองสาเนาะ กะบ่ถือว่าฮ้อนหลายหนาวหลาย อากาดกะสิพอดี
แต่ว่าสำหลับคนอี่สานหลือว่าคนไทยแล้วกะ ขั้นยี้บห้าองสากะสิหนาวน้อยเย็นน้อยเนาะ บ่ฮ้อนหลาย อากาดกำลังเย็น

20
อันนี้อากาดเป็นจั่งใด ตอนนี้อากาดกะซงหนาวหลาย
สำหลับคนไทยหลือว่าคนอี่สานเนาะ อากาดแบบนี้หนาวคัก เพาะว่าสิบองสานี้คือหนาวโพดโพ หนาวคัก หนาวแน่ หนาวอี่หลี
ทุกคนต้องห่มผ้า หลือว่าใส่เสี้ยแขนญาวหลายโต ซ้อนกันหลายโตเนาะ
ขั้นเป็นหน้าหนาวในพากอี่สาน กานที่ทุกคนสิได้เฮ็ดกะคือ ตั้งไฟ ตั้งไฟ หลือว่าจุดไฟ หลือว่าก่อกองไฟ แล้วกะมานั่งล่วมกัน หลือว่าอาดสินั่งอยู่พุเดียวกะได้
แล้วกะไปนั่งฝิงไฟ หลือว่านั่งข้างกองไฟ เพื่อที่ว่าสิให้มันเกิดความฮ้อนในโต บ่ให้มันหนาวคัก บ่ให้มันหนาวหลาย
แล้วบางคนกะสิใส่เสี้ยแขนญาวหลายโต หลือว่าสามสี่โต ห้าโต แล้วแต่คนสิใส่เนาะ เพาะว่ามันหนาวหลายคัก
ต้องเฮ็ดให้โตเจ้าของอบอุ่น หลือว่าบ่ให้มันเย็น บ่ให้มันหนาวหลายเนาะ

Basic vocabulary — page 20 — Series B, pictures 01-03: to pull, rope, toy car, dog, tug-of-war


1
เขากำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังดึงลด เป็นลดของเหล้น
เขาใซ้อี่หยังลาก เขาใซ้เซียก เขาดึงเซียกอยู่ เขาเอาเซียกมัดใส่ลดของเหล้นนั้น แล้วเขากะใซ้มือของเขาจับเซียกอันนั้น แล้วกะลากไป
ของเหล้นนี้กะเป็นลดของเหล้น เป็นลดของเหล้นเด็กน้อย ลดของเหล้นคันน้อยดอกว่า บ่สามาดขี่ได้ แต่ว่าสามาดเหล้นได้ ญู้เหล้น หลือลากเหล้นกะได้ สำหลับของเด็กน้อยเนาะ สำหลับของเด็กน้อยเหล้น

2
หมามันกำลังเฮ็ดหญัง หมามันกำลังดึงคนไปข้างหน้า
แล้วมันใซ้แฮงหลายบ่ จักคือกัน อันนี้กะบ่ฮู้คือกัน จักว่ามันใซ้แฮงหลายหลือบ่หลาย
แล้วพุใดไปก่อนไปลุน พุใดอยู่ข้างหน้า พุใดอยู่ข้างหลัง กะหมามันออกก่อน หมามันดึงคน แล้วคนอยู่ทางหลัง หมามันดึงคนไปข้างหน้า แล้วคนกะอยู่ข้างหลังหมา
ส่วนปะกอบของหมากะสิมีหลายอย่าง มีขาพ้อม กะมีขาหน้า ขาหลัง มีหู มีตา มีปาก มีดัง มีลิ้น มีสิ่งต่างๆ อีกหลายสิ่งหลายอย่าง

3
เด็กน้อยกำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังดึงเซียก กำลังดึงเซียกไปทางหลัง
จักว่าเขาสิดึงเป็นหญัง เห็นแต่เขาใซ้แฮงดึงเซียกอยู่
ที่เขาดึงอยู่นั้นเป็นอี่หยัง เป็นเซียกแม่นบ่ แม่น เป็นเซียก เขากำลังดึงเซียก กำลังดึงเซียกอยู่
แล้วเขาใซ้แฮงหลายบ่ กะสิใซ้แฮงหลายเติบ เบิ่งซงแล้วเป็นตาใซ้แฮงหลายเติบ
แล้วที่เขาเฮ็ดอยู่นั้น ที่เขาเหล้นอยู่หนี้ เป็นกานละเหล้นแบบใด เป็นกานละเหล้นของอี่หยัง
อันนี้กะเป็นกานละเหล้นของเด็กน้อย หลือของพุใหญ่กะได้ เขาเอิ้นว่า เหล้นชักกะเย้อ เป็นเกมชักกะเย้อ เป็นเกมที่เหล้นของคนไทย คนอี่สานกะเหล้นได้ ซู่คนสามาดเหล้นได้
กะสิมีคนสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งอยู่ทางนี้ ฝ่ายหนึ่งอยู่ทางนั้น แล้วกะดึงเซียกกัน พุใดดึงซะนะ พุนั้นกะสิเป็นพุซะนะ
พุซะนะกะคือว่า ฝั่งใดที่ดึงเซียกได้หลายกว่า หลือดึงเซียกแฮงกว่า หลือมีพะละกำลังหลายกว่า ฝั่งนั้นกะสิเป็นพุซะนะ

Vocabulary recordings — ตำบักหุ่ง = papaya salad

บักหุ่ง

บักหุ่งหนิสิเป็นซื่อผนละไม้หลือว่าพืดชะนิดหนึ่งเนาะ ที่สามาดกินได้ หลือว่าสามาดเอามาเฮ็ดเป็นแนวกิน หลือว่ากับเข้าได้เนาะ บักหุ่งหนิ ขั้นญามมันดิบอยู่ หลือว่ามันทันได้สุกหนะสิเป็นพืดชะนิดหนึ่งเนาะ ที่เอามาเฮ็ดเป็นแนวกิน หลือว่ามาปุงอาหานได้ แต่ว่าขั้นบักหุ่งนั้นหลือว่าบักมะละกอนี้หละ ขั้นมันสุกแล้วกะสิเป็นผนละไม้ กะสามาดเอามากินแทนผนละไม้ชะนิดอย่างอื่นได้คือกันเนาะ

แต่ว่าในคิบนี้เฮาสิเว้าถึงตำบักหุ่งเนาะ ตำบักหุ่งนั้นกะสิเป็นแนวกิน ซื่อของแนวกินอย่างหนึ่งหลือว่าชะนิดหนึ่งของพากอี่สาน หลือว่าคนลาวเฮานี้สิมักกินแนวกินชะนิดนี้ กะคือตำบักหุ่งนั้นเอง หลือส้มตำเนาะ ตำบักหุ่งหนิกะเฮ็ดมาจากบักหุ่ง น่วยบักหุ่งที่เฮาเว้าก่อนหน้านั้นหละ เขาเอาบักหุ่งนั้นมาฝานหลือว่าเอามาเฮ็ดเป็นตำบักหุ่งนั้นเอง

ตำบักหุ่งหนิกะสิเป็นแนวกินขึ้นซื่อของคนอี่สาน หลือว่าคนอี่สานซู่พุซู่คนนี้สิมักกินตำบักหุ่งหลือว่าเอาตำบักหุ่งนี้มากินเป็นแนวกินหลือว่ามากินกับเข้านั้นเอง แล้วตำบักหุ่งหนิกะเป็นแนวกินชะนิดหนึ่งที่โด่งดังหลือว่าคนซู่พุซู่คนสิฮู้จัก บ่ว่าคนในปะเทดไทยซู่พากซู่มุมซู่แกของปะเทดนี้หลือว่าต่างปะเทดนั้นเอง คนต่างปะเทดกะสิฮู้จักตำบักหุ่งนี้คือกันเนาะ

ขั้นตอนในกานเฮ็ดตำบักหุ่งหนิกะสิหญุ้งญากหลายเติบ หลือว่าเฮ็ดญากพอสมควนเนาะ เพาะว่ามันต้องใส่หลายสิ่งหลายอย่าง กะสิมีบักพิกบักพายเนาะ เทิงปาแดก หลือว่าผงชูลด บักเขียเคีย บักนาว น้ำปา ใส่หลายสิ่งหลายอย่างที่คนสิเฮ็ดสิตำบักหุ่งนั้น ว่าแต่สิใส่อี่หยัง ว่าแต่ใส่แล้วมันแซบกะใส่ลงไป

แล้วอี่หยังที่สามาดกินกับตำบักหุ่งนี้ได้กะมีหลายสิ่งหลายอย่างแล้วที่สามาดกินกับตำบักหุ่งนี้ได้ บางคนกะเอาผัก ผักกาดขาว ผักบุ้ง ถั่วงอก อี่หยังกะกินได้เบิด ว่าแต่มันกินกับตำบักหุ่งนี้ได้ บางคนลุ้นใหม่ หลือว่าเด็กน้อยลุ้นใหม่อยากให้มันแซบขึ้นหลือว่าเปี่ยนลูบแบบขึ้น กะเอาขะหนมมากินกับตำบักหุ่ง หลือว่าลูกซิ้น เอาอี่หยังกะได้ ที่มากินกับตำบักหุ่งแล้วมันแซบขึ้น หลือว่าเปี่ยนลดซาดขึ้นไป คนเฮากะสิเปี่ยนไปเลี้ยยๆ เนาะ

BCF01 Greetings and leave takings (informal) — Description


ลูบพาบนี้กะสิเฮ็ดให้เฮาฮู้จักว่า อันนี้เป็นกานสนทะนากัน หลือกานเว้ากันของเด็กน้อยของคนอี่สานที่ฮู้จักกัน กะสิสมมุดว่า มีคนสองคนที่ฮู้จักกัน เขามาพ้อกัน อยู่หม้องใดหม้องหนึ่ง เขาได้เอิ้นใส่กัน เขาได้ทักทายกัน พุซายแนมเห็นพุหญิงพุนั้น กะเลยได้เอิ้นถามว่า

เฮ้ย มึงมาแต่ใส
มึงมาเฮ็ดหญัง
มึงสิไปใส

พุซายกะสิได้ฮ้องถามปะมานนี้ พุหญิงได้ญินแล้ว กะสิได้ตอบกับไปว่า

มาตะหลาด
มาเฮ็ดทุละ
มาหาแม่
มาหาพ่อ
สิไปบ้าน
สิไปโลงบาน
สิไปนั้น สิไปนี้ แล้วแต่

เฮาสามาดตอบกับไปได้ เขาถามอี่หยังเฮามา เฮากะตอบไปแบบนั้น

หลือคำเว้าที่เขาถามเฮามา เฮาสามาดถามเขากะได้อีกคือกัน เขาถามเฮาว่า เฮาสิไปใส เฮามาหญัง เฮามาเฮ็ดหญัง เฮากะสามาดถามเขาไปได้คือกันว่า มึงมาหญัง มึงมาเฮ็ดหญัง มึงสิไปใส มึงมาแต่ใส ขั้นเขาได้ญิน เขากะสิตอบเฮาว่าจั่งซั้นว่าจั่งซี้คือกัน

พอเด็กน้อยสองคนนี้ได้เว้ากันโดนเติบ ได้พ้อกันโดนเติบ เขากะสิได้จากกัน พุหญิงกะสิไปทางหนึ่ง พุซายกะสิไปอีกทางหนึ่ง พุหญิงกะเลยเว้าขึ้นว่า

เออกูฟ้าว กูสิฟ้าวไปหาแม่กู กูไปก่อนเด้อ

พอพุซายได้ญินแล้ว พุซายกะเลยเว้าขึ้นว่า

เออกูกะฟ้าวคือกัน กูกะสิฟ้าวไปเฮ็ดทุละคือกัน ส่ำนี้หละ ไบบ่าย

พอเว้ากันเส็ด สองคนนี้กะได้จากกัน กะได้ต่างคนต่างไป

กานเว้าของเด็กน้อยของคนอี่สาน เป็นคำเว้าที่บ่สุพาบ แต่มันกะเป็นวัดทะนะทัม หลือคำเว้าคำจาของเด็กน้อยของคนอี่สาน เป็นคำเว้า กูมึงเป็นคำเว้าที่บ่สุพาบ บ่ม่วน บ่ไพเลาะ แต่คำเว้านี้กะสามาดเว้ากับหมู่ เว้ากับพวก เว้ากับน้อง เว้ากับคนที่เฮาฮู้จักในวัยเดียวกัน เฮาบ่สามาดเว้ากับพุใหญ่หลือคนที่มีอายุกว่าเฮาได้

Basic vocabulary — Page 31 — Series B, pictures 14-17: morning, noon, afternoon, evening


14
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้กะเป็นทัมมะซาดเนาะ กะเป็นบันญากาดญามมื้อเซ้าเนาะ กำลัง พะอาทิดกำลังสิ กำลังสิขึ้นจากดิน กำลังสิขึ้นไปเทิงฟ้าเนาะ กำลังสิลอยขึ้นๆๆ เนาะ
กะเป็นอากาดที่บอลิสุด หลือว่าเป็นอากาดที่บ่ฮ้อน
ส่วนมากแล้วคนสิมักอากาดญามมื้อเซ้าเนาะ เป็นอากาดที่สดซื้นหลือว่า[สดซื้น]เนาะ เพาะว่าพะอาทิดกำลังขึ้น มันบ่ฮ้อนปานใด เป็นอากาดที่เย็นเนาะ คนกะสิมักอากาดญามมื้อเซ้าเนาะ
แล้วกะเบิ่งทัมมะซาดหม้องนี้ แล้วกะมีพูเขาพ้อม มีต้นไม้หลายต้นพ้อม มีทองฟ้าสีฟ้าพ้อม โอ๊ย เป็นตาไปเนาะ อาดสิเป็นทัมมะซาดที่คนอยากไปหม้องนี้เนาะ

15
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้กะเป็นทัมมะซาดเนาะ เป็นทัมมะซาด
อาดสิเป็นญามเที่ยง เป็นตอนเที่ยงเนาะ เพาะว่าพะอาทิดกำลังขึ้นเทิงทองฟ้าแล้ว อาดสิขึ้นฮอดกางๆๆ ทองฟ้าแล้ว
แล้วเฮาสิฮู้ได้จั่งใดว่าเป็นญามมื้อเซ้า หลือว่าเป็นญามเที่ยง หลือว่าตอนนี้มันญามเที่ยง เฮาสิฮู้ได้จั่งใด เฮากะเบิ่งง่ายว่าขั้นพะอาทิดตงหัวเฮา หลือว่าเฮาแนมขึ้นไปเทิงฟ้าเนี้ย แล้วพะอาทิดอยู่ตงหัวเฮาพอดี มันกะสิเที่ยงตงพอดี
ขั้นพะอาทิดมันหัวกะขึ้น มันสิเป็นญามเซ้า แต่ว่าขั้นพะอาทิดมันตกดินแล้วกะสิเป็นญามแลงเนาะ แต่ว่าตอนนี้พะอาทิดมันอยู่เทิงหัวเฮากะสิเป็นตอนเที่ยงพอดี
อากาดกะกำลังฮ้อน กำลังฮ้อนคักนั้นหละ บ่เย็น บ่หนาว แต่ว่าฮ้อนเนาะ เพาะว่าอาทิดมันกำลังขึ้นฟ้า

16
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้กะเป็นทัมมะซาดเนาะ กะเบิ่งลักสะนะแล้วกะกำลังสิค่ำ
แต่ว่ากะสิเป็นญามบ่ายอยู่เนาะ กำลังปะมานบ่ายสาม บ่ายสี่ หลือว่าห้าโมงแลง ปะมานนี้เนาะ กำลังสิค่ำ พะอาทิดกำลังสิตกดิน
กำลังสิเบิดฮ้อนไป เพาะว่าพะอาทิดกำลังสิตกดิน กำลังสิอ่วยลงดิน กำลังสิมุดดินลงไปเนาะ

17
อันนี้คืออี่หยัง อันนี้กะเป็นทัมมะซาดเนาะ กะกำลังสิ กำลังสิค่ำ กำลังสิมืดเนาะ
แล้วปะมานนั้น ขั้นพะอาทิดตกดินเนี้ย มันสิปะมานจักโมง กะสิปะมานหกโมงแลง หลือว่าทุ้มหนึ่ง ปะมานนี้ พะอาทิดกะสิตกดินเลียบล้อยแล้ว
ปะมานหกโมงเนี้ย พะอาทิดกำลังสิอ่วยลงไปตกดิน
ปะมานทุ้มหนึ่งพะอาทิดตกดินเลียบล้อยแล้วเนาะ ขั้นเป็นในพากอี่สาน
แล้วมันกะสิมืดหลังจากที่พะอาทิดตกดินไปแล้ว แล้วอากาดหลือว่าบันญากาดกำลังกะสิมืดไป

Basic vocabulary — page 18 — Series B, pictures 11-13: house, roof, stairs


11
นี้คือหญัง นี้คือบ้าน อันนี้เป็นบ้าน
อันนี้เป็นบ้านคน บ้านคนอยู่ ที่อยู่อาสัยของคนนี้หละ
เป็นบ้านเฮียนไทย บ้านไทย หลือเป็นบ้านไม้นั้นหละ
คนอี่สานสิเอิ้นว่าบ้านไม้ แต่ว่าคนพากกางหลือคนไทยเขาสิเอิ้นบ้านเฮียนไทย บ้านเลียนไทยนั้นหละ
บ้านหลังนี้มันตั้งอยู่ใส บ้านหลังนี้มันตั้งอยู่ใสกะบ่ฮู้ อันนี้กะบ่ฮู้คือกัน จักว่าเขาตั้งอยู่ใส
แต่ว่าคนสิ