BCF01 Greetings and leave takings (informal) — Description


ลูบภาพนี้กะสิเฮ็ดให้เฮาฮู้จักว่า อันนี้เป็นกานสนทะนากัน หลือกานเว้ากันของเด็กน้อยของคนอี่สานที่ฮู้จักกัน กะสิสมมุดว่า มีคนสองคนที่ฮู้จักกัน เขามาพ้อกัน อยู่หม้องใดหม้องหนึ่ง เขาได้เอิ้นใส่กัน เขาได้ทักทายกัน พุซายแนมเห็นพุหญิงพุนั้น กะเลยได้เอิ้นถามว่า

เฮ้ย มึงมาแต่ใส
มึงมาเฮ็ดหญัง
มึงสิไปใส

พุซายกะสิได้ฮ้องถามปะมานนี้ พุหญิงได้ญินแล้ว กะสิได้ตอบกับไปว่า

มาตะหลาด
มาเฮ็ดทุละ
มาหาแม่
มาหาพ่อ
สิไปบ้าน
สิไปโลงบาน
สิไปนั้น สิไปนี้ แล้วแต่

เฮาสามาดตอบกับไปได้ เขาถามอี่หยังเฮามา เฮากะตอบไปแบบนั้น

หลือคำเว้าที่เขาถามเฮามา เฮาสามาดถามเขากะได้อีกคือกัน เขาถามเฮาว่า เฮาสิไปใส เฮามาหญัง เฮามาเฮ็ดหญัง เฮากะสามาดถามเขาไปได้คือกันว่า มึงมาหญัง มึงมาเฮ็ดหญัง มึงสิไปใส มึงมาแต่ใส ขั้นเขาได้ญิน เขากะสิตอบเฮาว่าจั่งซั้นว่าจั่งซี้คือกัน

พอเด็กน้อยสองคนนี้ได้เว้ากันโดนเติบ ได้พ้อกันโดนเติบ เขากะสิได้จากกัน พุหญิงกะสิไปทางหนึ่ง พุซายกะสิไปอีกทางหนึ่ง พุหญิงกะเลยเว้าขึ้นว่า

เออกูฟ้าว กูสิฟ้าวไปหาแม่กู กูไปก่อนเด้อ

พอพุซายได้ญินแล้ว พุซายกะเลยเว้าขึ้นว่า

เออกูกะฟ้าวคือกัน กูกะสิฟ้าวไปเฮ็ดทุละคือกัน ส่ำนี้หละ ไบบ่าย

พอเว้ากันเส็ด สองคนนี้กะได้จากกัน กะได้ต่างคนต่างไป

กานเว้าของเด็กน้อยของคนอี่สาน เป็นคำเว้าที่บ่สุภาพ แต่มันกะเป็นวัดทะนะทัม หลือคำเว้าคำจาของเด็กน้อยของคนอี่สาน เป็นคำเว้า กูมึงเป็นคำเว้าที่บ่สุภาพ บ่ม่วน บ่ไพเลาะ แต่คำเว้านี้กะสามาดเว้ากับหมู่ เว้ากับพวก เว้ากับน้อง เว้ากับคนที่เฮาฮู้จักในวัยเดียวกัน เฮาบ่สามาดเว้ากับพุใหญ่หลือคนที่มีอายุกว่าเฮาได้

Link to overview page
Link to dictionary

IsaanPronunciationTonesThaiEnglish/Notes
ลูบภาพ lu:p-phap HF-HF รูปภาพ picture, photo
นี้ ni: HF นี้ 1. this
2. here
กะ ga M ก็ 1. then, consequently
2. also
สิ si M จะ future tense auxiliary {เขากำลังสิตื่น = he's about to wake up} {สิไปตะหลาด = [I'm] going to the market}
เฮ็ด het H ทำ to do, to make
ให้ hai LF ให้ 1. to give {หมอกำลังเอายาให้คนป่วยกิน = the doctor is giving the patient medicine}
2. for
เฮา hao HR เรา 1. personal pronoun: we
2. personal pronoun: I
ฮู้จัก hu:-jak HF-M รู้จัก to know, to be acquainted with, to recognize
ว่า wa: H ว่า 1. that, as {คำว่า X = the word X}
2. to say
อัน an M อัน 1. thing, object
2. general clf. for objects
เป็น pen M เป็น 1. to be, to exist, to be able to
2. to suffer, sth. happens to
3. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why? {เป็นหญังเขากะคือแปงฟัน = Why is he brushing his teeth?} {เป็นหญังเคี่ยงบินมันคือสิตก = Why is the airplane falling down?}
กาน ga:n M การ prefix indicating the action of ...
สนทะนา son-tha-na: M-H-HR สนทนา to talk, to chat, to have a conversation
กัน gan M กัน mutual, each other, with another, together {เขากำลังนั่งเว้ากัน = they're sitting and talking} {เขาสองคนฮักกัน = they love each other} {ปาสองโตนี้ ใหญ่ห่างกันหลายบ่ = These two fish here, are they very different in size (from each other)?} {ต่างกัน = to be different (from each other)} {ก่องอันไหนหนักกว่ากัน = Which box is heavier (than the other(s))?}
หลือ lʉ: M หรือ or
เว้า wao HF พูด to say, to speak, to talk
ของ khɔ:ŋ M ของ of, belonging to
เด็กน้อย dek-nɔ:i M-HF เด็ก, เด็กน้อย child
คน khon HR คน person, people
อี่สาน i:-sa:n H-M อีสาน Isaan {คนอี่สาน = Isaan person}
ที่ thi: H ที่ 1. that, which {คนที่ยืนอยู่ฝั่งขวา = the person which is standing on the right = the person standing on the right} {เว้าคำที่บ่สุภาพ = to speak words which are impolite = to speak impolitely}
2. for ordinal numbers {ที่สาม = third}
สมมุด som-mut M-H สมมุติ to assume, to suppose
มี mi: HR มี 1. to have
2. there is
สอง sɔ:ŋ M สอง two
เขา khao M เขา personal pronoun: he, she
มา ma: HR มา 1. to come
2. auxiliary expressing action towards the present or focal time {กะคุเฮ็ดมาจากอี่หยัง = What is the bucket made of?} {แล้วเขากะเก็บเงินจากพุนั้นมา = and then she takes the money of that person}
พ้อ phɔ: HF พบ, เจอ 1. to meet {จั่งพ้อกันใหม่ = See you again!} {คนที่หัวกะเคยพ้อกัน = someone [we've] just met} {ขั้นพ้ออาจานคนใด ต้อง ... = whenever you meet a teacher, you need to ...}
2. to encounter, to find {เขาหาเหล้มนั้นบ่พ้อ = he doesn't find that book}
อยู่ yu: H อยู่ 1. to be (located) at
2. yet, still
3. auxiliary indicating continuous or progressive action {ทอดปาอยู่ในกะทะ = (in the process of) frying a fish in the pan} {แม่กำลังเมี้ยนเฮียนอยู่ = mother is cleaning/tidying up the house}
หม้อง mɔŋ LF ที่, แห่ง, บริเวณ 1. place, area {หลายที่หลายหม้อง = in many places} {หม้องใดหม้องหนึ่ง = some place}
2. clf. for places
ใด dai M ใด 1. which, that one which, what, how {เขานั่งแบบใด เขานั่งขดตะหมาดอยู่ = How is he sitting? He's sitting cross-legged.} {ตอนใด = when?}
2. whichever, whoever {หม้องใดหม้องหนึ่ง = some place, somewhere} {ขั้นเฮาอยากตื่นญามใด เฮากะตั้งเวลาปุกญามนั้น = If we want to get up at a certain time, we set the alarm to that time}
Notes: sentence-final often with a marked rising tone
หนึ่ง nʉŋ H หนึ่ง 1. one
2. after adjective: intensifier {บักคักหนึ่ง = very much} {อันบักใหญ่หนึ่ง = very large}, or attenuates the meaning {กะดาดมันแผ่นน้อยๆ หนึ่ง = the piece of paper is [relatively] small}
ได้ dai HF ได้ 1. can
2. to get, to obtain
3. before verb: indicating past tense
4. บ่ได้ + verb: not
เอิ้น ə:n HF พูด, เรียก to call, to say {เอิ้นง่ายๆ ว่า = in other words} {คนอี่สานเอิ้นว่า เป็นลูกคนกก = Isaan people call her ลูกคนกก}
ใส่ sai H ใส่ 1. to put something in/on {เขาใส่บักพิกในกวยเตียวหลาย = he's putting a lot of chili in his noodle soup} {เขาบีบยาสีฟันใส่แปงสีฟัน = he squeezes toothpaste on the toothbrush} {ก่องเอาไว้ใส่ของ = boxes are there to put stuff in}
2. to wear (clothes) {เขาใส่เสี้ยแขนญาว = he's wearing a long-sleeve}
3. directed at {เอิ้นใส่กัน = to call each other/to say to each other} {หมามันเห่าใส่แมว = the dog barks at the cat} {ล้องเพงใส่ไม = to sing into the microphone} {เขากำลังซี้มือไปใส่พุซาย = she's pointing at the man}
ทักทาย thak-tha:i H-HR ทักทาย to greet, to say hello, to address
พุซาย phu-sa:i H-HR ผู้ชาย man, male
แนม nɛ:m HR มอง to look, to glance, to stare {เขากำลังยืนแนมก้อนหินอยู่ = he's standing and looking at the stone/rock} {ข้างหนึ่งแนมเห็น อีกข้างหนึ่งแนมบ่เห็น = [we] see one side, [we] can't/don't see the other side}
เห็น hen M เห็น to see
พุหญิง phu-ɲiŋ H-M ผู้หญิง woman, female
พุ phu H ผู้ 1. person
2. clf. for people {พุหญิงพุหนึ่ง พุซายพุหนึ่ง = a woman, a man} {ซู่พุซู่คน = everybody} {พุหนึ่งโตจ่อยๆ พุหนึ่งโตบักอ้วนหนึ่ง = one person is slim, the other is fat}
Notes: pronunciation: also realized as พู่-
นั้น nan HF นั้น that, there
เลย lə:i HR เลย 1. futher on, beyond, past {เข็มน้อยเลยเลขสิบสองไป = the minute hand has passed number twelve}
2. too much
3. at all
4. definitively
5. completely, utterly
ถาม tha:m M ถาม to ask
เฮ้ย hə:i HF hey!
มึง mʉŋ HR มึง personal pronoun: you (informal, only between close friends of about the same age)
แต่ใส tɛ:-sai H-M จากไหน where from?
หญัง ɲaŋ M อะไร, เป็นหญัง = ทำไม 1. what {เขากำลังเฮ็ดหญัง = What is he doing?} {ธูปเอาไว้เฮ็ดหญัง = What are incense sticks for?}
2. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why {เป็นหญังเขาคือใส่บักพิกลงไปในกวยเตียว = Why is he putting chili in [his] noodle soup?} {เป็นหญังหน้าต่างมันคือเปิด = Why is the window open?} {เป็นหญังมันคือมีควนไฟ = Why is there smoke?}
ไป pai M ไป 1. to go
2. auxiliary indicating action extending into the future
ใส sai M (ที่)ไหน 1. where? {สิไปใส = Where are [you] going?} {มาแต่ใส = Where are [you] coming from?} {กะทะอยู่ใส = Where's the pan?}
2. somewhere, anywhere {ใสกะได้ = anywhere, wherever you like}
ฮ้อง hɔ:ŋ HF ร้อง 1. to cry (also short for ฮ้องไห้), to call
2. to shriek
ปะมาน pa-ma:n M-HR ประมาณ about, approximatively
ได้ญิน dai-ɲin HF-HR ได้ยิน to hear
แล้ว lɛ:o HF แล้ว 1. finished
2. already
3. and then, and next (especially แล้วกะ)
4. auxiliary for past tense
ตอบ tɔ:p LF ตอบ to answer, to respond, to reply
กับ gap M กลับ to return, (to go/come) back {กะสิตอบกับมาว่า ... = and will answer back: ...} {กับบ้าน = to return home}
ตะหลาด ta-la:t M-LF ตลาด market
ทุละ thu-la H-H ธุระ business, affairs, work
หา ha: M หา to look for, to find
แม่ mɛ: H แม่ mother
พ่อ phɔ: H พ่อ father
บ้าน ba:n HF บ้าน 1. house, home
2. village (also used as a prefix before the name of a village)
3. home country, home region {บ้านเฮาเฮ็ดเข้าจั่งใด = How do we plant rice in Isaan/Thailand?}
โลงบาน lo:ŋ-ba:n HR-M โรงพยาบาล hospital
Notes: variant of โลงพะยาบาน
แล้วแต่ lɛ:o-tɛ: HF-H แล้วแต่ up to, depending on
สามาด sa:-ma:t M-HF สามารถ can, to be able
อี่หยัง i:-yaŋ H-M อะไร 1. what {นี้คืออี่หยัง = What is this?} {มื้อนี้เจ้าเฮ็ดอี่หยัง = What are you doing today?} {กินเข้างายกับอี่หยัง = What did you have for breakfast?}
2. something, anything, (in negations) nothing {บ่ต้องเฮ็ดอี่หยังอีกเลยนอกจากใส่ปุย = [we] don't need to do anything besides adding fertilizer}
แบบ bɛ:p LF แบบ 1. example, model, kind
2. style, form, pattern, design
คำ kham HR คำ word
อีก i:k LF อีก 1. more, again
2. other, another
คือกัน khʉ:-gan HR-M เหมือนกัน 1. also, likewise, similarly {ยินดีที่ได้ฮู้จักคือกันคับ = Nice to meet you too!}
2. in negative sentences: either {บ่ลู้คือกัน = I don't know either} {จักคือกัน = I don't know (either)}
ขั้น khan LF เมื่อ when, if
จั่งซั้น jaŋ-san H-HF แบบนั้น, อย่างนั้น like that
จั่งซี้ jaŋ-si: H-HF แบบนี้, อย่างนี้ like this, in this way
พอ phɔ: HR พอ 1. just when, just after, as soon as
2. enough, adequate
โดน do:n M นาน time: long
เติบ tə:p LF intensifier: very, much {เว้ากันโดนเติบ = to talk a long time}
จาก ja:k LF จาก 1. from {... เฮ็ดมาจากอี่หยัง = ... is made from what?}
2. to depart
ทาง tha:ŋ HR ทาง 1. way, direction {พุหญิงกะสิไปทางหนึ่ง พุซายกะสิไปอีกทางหนึ่ง = the woman goes one way, the man another way} {ตะเว็นไปทางใด = Where has the sun gone?} {เขาถีบจักกะยานไปทางหน้า = he's biking on/onward/forward} {มาเว้า มาว่าเฮาในทางที่บ่ดี = he's scolding [me], he's talking to me improperly}
2. by, through, via etc. {เว้าทางโทละสับ = to talk on the phone}
ขึ้น khʉn LF ขึ้น 1. to go up, to increase
2. sun: to rise {ตะเว็นกำลังขึ้น = the sun is rising}
3. more
4. bus/train etc.: to get on, to board {พุโดยสานขึ้นลดไฟเบิดแล้ว = all passengers have boarded the train}
เออ ə: M discourse marker: confirmation, turn-taking [?]
กู gu: M กู personal pronoun: I (informal, only between close friends of about the same age)
ฟ้าว fa:o HF รีบ to hurry, to rush
ก่อน gɔ:n H ก่อน 1. before
2. first, first of all
เด้อ də: HF final particle
ส่ำนี้ sam-ni: H-HF แค่นี้ just this, only this
หละ la M แหละ auxiliary for emphasis at the end of a phrase
ไบบ่าย bai-ba:i M-H bye bye
Notes: tones unclear
เส็ด set M เสร็จ finished, completed, done {พอเว้ากันเส็ด [...] = having finished talking, [...]}
ต่าง ta:ŋ H ต่าง 1. to differ
2. foreign
บ่ bɔ: H ไม่ 1. no, not
2. question particle, transforming a statement into a question
Notes: spelling exception in line with common usage on social media
สุภาพ su-pha:p M-HF สุภาพ polite
แต่ tɛ: H แต่ 1. but {แต่บ่ต่างกันหลาย = but not very different} {แต่บ่ลู้ว่าเขาญ่างมาแต่ใส = but [I] don't know where he's coming from, see also: แต่ว่า}
2. only {ตอนนี้มีแต่ขี้ฝ้า = now there are only clouds}
มัน man HR มัน it (also used to refer to people)
วัดทะนะทัม wat-tha-na-tham H-H-H-HR วัฒนธรรม culture, way of life
จา ja: M จา to say, to speak {คำเว้าคำจา}
ม่วน mu:an H เพราะ, ไพเราะ polite, harmonious, melodious {เว้าบ่ม่วน = เว้าบ่สุภาพ = to speak impolitely}
ไพเลาะ phai-lɔ HR-H ไพเราะ melodious, pleasant to the ear, agreeable
กับ gap M กับ 1. and {ลุงกับป้า = uncle and aunt} {กวยเตียวหมูกับกวยเตียวไก่ = noodle soup with pork and noodle soup with chicken}
2. with, to {ค้ายๆ กับคำว่า ... = similar to the word ...}
3. prefix in front of foods {กับเข้า = side dishes eaten with rice} {เขากินกับกวยเตียว = he's eating noodle soup}
หมู่ mu: H หมู่, กลุ่ม(เพื่อน) 1. group, friend(s)
2. children (in a family) {ลูกคนที่ออกมาก่อนหมู่ = the first-born child} {น้องสุดหมู่ = last-born child}
3. collective noun: group, many
พวก phu:ak HF พวก group (e.g., of socially equals)
น้อง nɔ:ŋ HF น้อง younger person, younger sibling
ใน nai HR ใน in, within
วัย wai HR วัย age, generation
เดียวกัน di:ao-gan M-M เดียวกัน same
พุใหญ่ phu-ɲai H-H ผู้ใหญ่ adult, elder
อายุ a:-yu M-H อายุ age, to be ... years old
กว่า gwa: H กว่า more, more than, comparative: as, than