Basic vocabulary — page 20 — Series B, pictures 16-20: school, student, teacher, to pay respect


16
นี้คืออี่หยัง อันนี้เป็นโลงเลียน เบิ่งส่องแล้วเป็นลักสะนะของโลงเลียน
แล้วเด็กน้อยมาเฮ็ดอี่หยังอยู่โลงเลียน เด็กน้อยนักเลียนมาเฮ็ดอี่หยังอยู่โลงเลียน กะมาเลียนหนังสือ
โลงเลียนเป็นหม้องให้ความฮู้ ขั้นเด็กน้อยมาโลงเลียน กะสิได้ความฮู้ ขั้นบ่มาโลงเลียน กะสิบ่ได้ความฮู้ กะสิปึก
โลงเลียนนี้มีจักซั้น โลงเลียนนี้มีสองซั้น มีซั้นหนึ่งกับซั้นสอง
เสาอยู่ข้างหน้าโลงเลียนนั้นเป็นเสาอี่หยัง เป็นเสาธงซาด ทุกโลงเลียนในปะเทดไทยสิมีเสาธงซาด เป็นเสาเคาลบธงซาดอยู่หน้าโลงเลียน แล้วกะมีธงซาดอยู่เทิงหลักเสานั้นพ้อม
เสาอันนี้กับธงซาดอันนี้เอาไว้เฮ็ดหญัง เอาไว้ยืนเคาลบธงซาด ทุกมื้อเวลาสองโมงเซ้าที่นักเลียนไปโลงเลียน เด็กน้อยต้องมายืนเคาลบธงซาดอยู่หนี้ แล้วกะล้องเพงซาดของปะเทดไทย

17
นี้คือพุใด เขาเป็นพุใด เขาเป็นใผ เขาเป็นเด็กน้อยนักเลียน เป็นนักเลียน
เขาใส่ซุดนักเลียนอยู่ ตอนนี้เขากำลังแต่งซุดนักเลียนอยู่
แล้วเขาถืออี่หยังอยู่ เขาถือกะเปา เป็นกะเปาถือ เป็นกะเปาถือของนักเลียน

18
นี้คือพุใด อันนี้เป็นเด็กน้อยนักเลียน เป็นเด็กน้อยนักเลียนพุหญิง
เขาใส่ซุดอี่หยังอยู่ เขาใส่ซุดนักเลียน พุหญิงสิใส่ซุดนักเลียน แล้วกะใส่สิ้นพ้อม เป็นสิ้นกะโปงนักเลียน
แล้วในมือของเขานั้นถืออี่หยังอยู่ ถือกะเปานักเลียน เป็นกะเปานักเลียน เขากำลังถืออยู่

19
นี้คือพุใด อันนี้เป็นคู เป็นอาจาน
คูมีหน้าที่เฮ็ดหญัง คูมีหน้าที่สอน สอนหนังสือเด็กน้อยนักเลียน ให้นักเลียนมีความฮู้ ให้เด็กน้อยเลียนหนังสือเก่งแล้วกะซ่อยบอกซ่อยสอนเด็กน้อยนักเลียน ให้เป็นคนดี แล้วกะตั้งใจเลียน
เห็นดำอยู่ข้างหลังอาจานนั้นเป็นอี่หยัง เป็นกะดานดำ เอาไว้เขียน หลือเอาไว้สอนนักเลียน
สีขาวที่เขียนอยู่นั้นคืออี่หยัง เป็นซ่อก เอาไว้เขียนลงไปในกะดานดำนั้น ให้มันเกิดโตหนังสือ หลือให้เกิดสิ่งที่เฮาสิสอนลงไปในนั้น

20
เด็กน้อยนักเลียนกำลังเฮ็ดอี่หยัง กำลังไหว้อาจาน กำลังทำความเคาลบอาจาน
เขาเฮ็ดเฮ็ดหญัง เขาไหว้อาจานเฮ็ดหญัง เขากะไหว้เพื่อที่สิทำความเคาลบอาจาน
เด็กน้อยนักเลียนทุกคนที่อยู่ในโลงเลียนนั้น ขั้นพ้ออาจานคนใด ต้องไหว้ หลือสะหวัดดีอาจาน เพื่อทำความเคาลบ

Link to overview page
Link to dictionary

IsaanPronunciationTonesThaiEnglish/Notes
นี้ ni: HF นี้ 1. this
2. here
คือ khʉ: HR คือ 1. to be, to resemble, like, as
2. why {บักหล้าคือบ่เก็บโต่ะแน่ = [addressing a young boy] Why haven't you cleared the table?}
อี่หยัง i:-yaŋ H-M อะไร 1. what {นี้คืออี่หยัง = What is this?} {มื้อนี้เจ้าเฮ็ดอี่หยัง = What are you doing today?} {กินเข้างายกับอี่หยัง = What did you have for breakfast?}
2. something, anything, (in negations) nothing {บ่ต้องเฮ็ดอี่หยังอีกเลยนอกจากใส่ปุย = [we] don't need to do anything besides adding fertilizer}
อัน an M อัน 1. thing, object
2. general clf. for objects
เป็น pen M เป็น 1. to be, to exist, to be able to
2. to suffer, sth. happens to
3. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why? {เป็นหญังเขากะคือแปงฟัน = Why is he brushing his teeth?} {เป็นหญังเคี่ยงบินมันคือสิตก = Why is the airplane falling down?}
โลงเลียน lo:ŋ-li:an HR-HR โรงเรียน school
เบิ่ง bəŋ H ดู 1. to look at, to see, to watch {เบิ่งโทละทัด = to watch TV} {เบิ่งหนัง = to watch a movie}
2. to guess {เบิ่งส่องแล้ว ... = [I] guess / from what it looks like ...}
ส่อง sɔŋ H ส่อง 1. to look
2. to shine {แดดมันส่อง แล้วเฮ็ดให้เสี้ยโตนี้มันแห้ง = the sun is shining and drying the shirt}
แล้ว lɛ:o HF แล้ว 1. finished
2. already
3. and then, and next (especially แล้วกะ)
4. auxiliary for past tense
ลักสะนะ lak-sa-na H-M-H ลักษณะ feature, characteristic, quality
ของ khɔ:ŋ M ของ of, belonging to
เด็กน้อย dek-nɔ:i M-HF เด็ก, เด็กน้อย child
มา ma: HR มา 1. to come
2. auxiliary expressing action towards the present or focal time {กะคุเฮ็ดมาจากอี่หยัง = What is the bucket made of?} {แล้วเขากะเก็บเงินจากพุนั้นมา = and then she takes the money of that person}
เฮ็ด het H ทำ to do, to make
อยู่ yu: H อยู่ 1. to be (located) at
2. yet, still
3. auxiliary indicating continuous or progressive action {ทอดปาอยู่ในกะทะ = (in the process of) frying a fish in the pan} {แม่กำลังเมี้ยนเฮียนอยู่ = mother is cleaning/tidying up the house}
นักเลียน nak-li:an H-HR นักเรียน student
กะ ga M ก็ 1. then, consequently
2. also
เลียน li:an HR เรียน to study, to learn {เลียนหนังสือ = to study} {เลียนจบ = to graduate} {เลียนเก่ง = to be a good student}
หนังสือ naŋ-sʉ: M-M หนังสือ 1. book {เลียนหนังสือ = to study}
2. text {เขียนหนังสือ = to write sth.}
Notes: sentence-final: often with rising tone which is likely a Thai influence
หม้อง mɔŋ LF ที่, แห่ง, บริเวณ 1. place, area {หลายที่หลายหม้อง = in many places} {หม้องใดหม้องหนึ่ง = some place}
2. clf. for places
ให้ hai LF ให้ 1. to give {หมอกำลังเอายาให้คนป่วยกิน = the doctor is giving the patient medicine}
2. for
ความฮู้ khwa:m-hu: HR-HF ความรู้ knowledge
Notes: see also ความลู้
ขั้น khan LF เมื่อ when, if
สิ si M จะ future tense auxiliary {เขากำลังสิตื่น = he's about to wake up} {สิไปตะหลาด = [I'm] going to the market}
ได้ dai HF ได้ 1. can
2. to get, to obtain
3. before verb: indicating past tense
4. บ่ได้ + verb: not
บ่ bɔ: H ไม่ 1. no, not
2. question particle, transforming a statement into a question
Notes: spelling exception in line with common usage on social media
ปึก pʉk M ปึก 1. bundle of paper etc.
2. stupid
มี mi: HR มี 1. to have
2. there is
จัก jak M จัก 1. answer to a question: [I] don't know, don't know exactly, [I'm] not sure {พุซายคนนี้เขาเถ้าไป่ จัก จักเถ้าหลือบ่เถ้า เบิ่งบ่ค่อยออก = Is this man here already old? I don't know. I can't see clearly whether he's old or not.} {เขาเว้ากันอยู่ใส จักคือกัน = Where are they talking? I don't know either.}
2. exact(ly), what exactly {จักต้มอี่หยังกะบ่ฮู้ = I don't know what (exactly) he is cooking} {บ่ลู้คือกันจักปาอี่หยัง = I don't know either what kind of fish this is}
3. how much/many? {ต้นไม้มีจักต้น = How many trees are there?} {ตอนนี้จักโมงแล้ว = What time is it now?} {มือของเฮานี้สิมีจักนิ้ว = How many fingers do our hands have?}
4. a bit, a little bit {จักหน่อย/จักหน่อยหนึ่ง = a bit, a little bit}
ซั้น san HF ชั้น 1. floor, shelf, step of a staircase {ซั้นเก็บเสี้ยผ้า = clothes shelf} {ซั้นวางหนังสือ = book shelf}
2. level, grade, class {ซั้นมอสี่ = secondary school grade four}
3. layer
สอง sɔ:ŋ M สอง two
หนึ่ง nʉŋ H หนึ่ง 1. one
2. after adjective: intensifier {บักคักหนึ่ง = very much} {อันบักใหญ่หนึ่ง = very large}, or attenuates the meaning {กะดาดมันแผ่นน้อยๆ หนึ่ง = the piece of paper is [relatively] small}
กับ gap M กับ 1. and {ลุงกับป้า = uncle and aunt} {กวยเตียวหมูกับกวยเตียวไก่ = noodle soup with pork and noodle soup with chicken}
2. with, to {ค้ายๆ กับคำว่า ... = similar to the word ...}
3. prefix in front of foods {กับเข้า = side dishes eaten with rice} {เขากินกับกวยเตียว = he's eating noodle soup}
เสา sao M เสา pillar, column, post, pole {เสาธงซาด = flag pole}
ข้างหน้า kha:ŋ-na: LF-LF ข้างหน้า in front, forward
นั้น nan HF นั้น that, there
ธงซาด thoŋ-sa:t HR-HF ธงชาติ national flag
ทุก thuk H ทุก every
ใน nai HR ใน in, within
ปะเทด pa-thet M-HF ประเทศ country {ปะเทดไทย = Thailand}
ไทย tha:i HR ไทย Thai {ปะเทดไทย = Thailand} {คนไทย = Thai (person)}
เคาลบ khao-lop HR-H เคารพ to respect, to honour, to value
หน้า na: LF หน้า 1. front {ปะตูหน้า = front door}
2. face {เขากำลังล้างหน้า = he's washing his face}
3. auxiliary: conditional tense {เขาหน้าสิเป็นพุบ่าวพุสาวกัน = they are probably groom and bride} {กะหน้าสิส้มอยู่ = it's likely to be sour}
4. season {หน้าฮ้อน = hot season}
5. page
6. clf. for pages {เฮาอ่านฮอดหน้านั้นแล้ว = we've read until this page}
เทิง thə:ŋ HR บน 1. on, on top of, at {เทิงโต่ะ = at/on the table} {กบมันนั่งอยู่เทิงใบบัว = the frog is sitting on the lotus leaf} {เทิงท้องฟ้า = in the sky} {มันแล่นอยู่เทิงลาง = [the train] runs on rails}
2. up, upward
หลัก lak M หลัก 1. post, pole, pillar
2. main-, major- {คำว่าเมี้ยนนี้ หลักๆ หนิกะสิหมายถึงว่า [...] = the main meaning of the word เมี้ยน is [...]}
พ้อม phɔ:m HF พร้อม at the same time, also, too {มีตะเว็นพ้อม = the sun's out, too} {กะทะมีด้ามพ้อม = the pan has also a handle}
เอา ao M เอา to take, to give {เขากำลังเอาก่องไปซั่ง = he's taking the boxes to weigh them} {หมอกำลังเอายาให้คนป่วยกิน = the doctor is giving medicine to the patient} {เอาไว้ถ้า = is for, is used for, has the purpose of}
ไว้ wai HF ไว้ 1. to keep, to put, to place, to retain, to save, to reserve {เขาเอาหัวของเขาไว้ใส = Where does she put her head?} {หมาสิเลี้ยงไว้บ้าน = dogs are kept/raised in the house} {ไก่เลี้ยงไว้ในคอก = chicken are kept/raised in a coop} {หน้ามันบังไว้ = the face is covered/not visible} {เขาเอาโทละสับวางไว้หู = he holds the phone to his ear}
2. for {นาลิกาปุกมีไว้เฮ็ดหญัง = What is an alarm clock for?} {หม้อเอาไว้เฮ็ดแนวกิน = a pot is used to make food} {ก่องเอาไว้เฮ็ดหญัง ก่องเอาไว้ใส่ของ = What is the box for? It's for putting in stuff.}
Notes: see also ไว้ถ้า
หญัง ɲaŋ M อะไร, เป็นหญัง = ทำไม 1. what {เขากำลังเฮ็ดหญัง = What is he doing?} {ธูปเอาไว้เฮ็ดหญัง = What are incense sticks for?}
2. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why {เป็นหญังเขาคือใส่บักพิกลงไปในกวยเตียว = Why is he putting chili in [his] noodle soup?} {เป็นหญังหน้าต่างมันคือเปิด = Why is the window open?} {เป็นหญังมันคือมีควนไฟ = Why is there smoke?}
ยืน yʉ:n M ยืน to stand
มื้อ mʉ: HF วัน day
เวลา we:-la: HR-HR เวลา time, period
โมง mo:ŋ HR โมง o'clock, hour {ตอนนี้เวลาจักโมงแล้ว = What time is it?} {ตอนนี้เวลาห้าโมงเคิ่ง = It's half past five.}
เซ้า sao HF เช้า morning
Notes: see also มื้อเซ้า, เข้าเซ้า
ที่ thi: H ที่ 1. that, which {คนที่ยืนอยู่ฝั่งขวา = the person which is standing on the right = the person standing on the right} {เว้าคำที่บ่สุภาพ = to speak words which are impolite = to speak impolitely}
2. for ordinal numbers {ที่สาม = third}
ไป pai M ไป 1. to go
2. auxiliary indicating action extending into the future
ต้อง tɔŋ HF ต้อง to have to, must
หนี้ ni: LF นี่ here
ล้อง lɔ:ŋ HF ร้อง 1. to sing
2. to cry
เพงซาด phe:ŋ-sa:t HR-HF เพลงชาติ national anthem
พุใด phu-dai H-M ใคร 1. who {มีพุใดโทมากะบ่ลู้ = I don't know who has called} {ห้องนอนของพุใด = whose bedroom (is this)? }
2. someone, somebody, anybody, in negative context: nobody {บ่มีพุใดอยู่กับเขาเลย = there's nobody with him}
เขา khao M เขา personal pronoun: he, she
ใผ phai M ใคร 1. who {พุซายคนนี้เป็นใผ = Who's this boy?}
2. somebody, someone, anybody, with negative: nobody {บ่มีใผอยู่หนี้จักคนเลย = there's not a single person here}
ใส่ sai H ใส่ 1. to put something in/on {เขาใส่บักพิกในกวยเตียวหลาย = he's putting a lot of chili in his noodle soup} {เขาบีบยาสีฟันใส่แปงสีฟัน = he squeezes toothpaste on the toothbrush} {ก่องเอาไว้ใส่ของ = boxes are there to put stuff in}
2. to wear (clothes) {เขาใส่เสี้ยแขนญาว = he's wearing a long-sleeve}
3. directed at {เอิ้นใส่กัน = to call each other/to say to each other} {หมามันเห่าใส่แมว = the dog barks at the cat} {ล้องเพงใส่ไม = to sing into the microphone} {เขากำลังซี้มือไปใส่พุซาย = she's pointing at the man}
ซุด sut H ชุด dress, uniform {ซุดนักเลียน = school uniform}
Notes: pronunciation: also realized as ชุด
ตอนนี้ tɔ:n-ni: M-HF ตอนนี้ now
กำลัง gam-laŋ M-HR กำลัง auxiliary indicating continuous or progressive action
แต่ง tɛŋ H แต่ง to dress, to wear {แต่งซุดนักเลียน = to put on/wear a school uniform}
ถือ thʉ: M ถือ 1. to hold
2. to carry
กะเปา ga-pao M-M กระเป๋า bag, shopping bag, purse
พุหญิง phu-ɲiŋ H-M ผู้หญิง woman, female
สิ้น sin LF ผ้าถุง, กระโปรง skirt
กะโปง ga-po:ŋ M-M กระโปรง skirt
Notes: see also สิ้น
มือ mʉ: HR มือ 1. hand
2. front leg/paw (e.g., of a cat)
คู khu: HR ครู teacher
อาจาน a:-ja:n M-M อาจารย์ teacher
หน้าที่ na:-thi: LF-H หน้าที่ duty, responsibility, obligation, function
สอน sɔ:n M สอน to teach
เก่ง geŋ H เก่ง good at, expert, proficient
ซ่อย sɔ:i H ช่วย to help, to assist {ขอบใจเด้อที่มาซ่อย = Many thanks for your help!}
บอก bɔ:k LF บอก to tell, to say, to suggest, to advise
คน khon HR คน person, people
ดี di: M ดี good
ตั้งใจ taŋ-jai HF-M ตั้งใจ to pay attention, to study carefully
เห็น hen M เห็น to see
ดำ dam M ดำ 1. black
2. to transplant rice seedlings {ดำนา = to transplant rice seedlings}
ข้างหลัง kha:ŋ-laŋ LF-M ข้างหลัง behind, in the back of
กะดาน ga-da:n M-M กระดาน board {กะดานดำ = blackboard}
เขียน khi:an M เขียน to write
หลือ lʉ: M หรือ or
สี si: M สี color
ขาว kha:o M ขาว white
ซ่อก sɔk H ชอล์ก chalk
ลง loŋ HR ลง 1. to descend, to lower, to go down
2. down
3. bus/train etc.: to get off, to disembark {คนกำลังลงลดบั่ด = people are getting off the bus}
มัน man HR มัน it (also used to refer to people)
เกิด gə:t LF เกิด 1. to happen, to arise, to take place
2. to be born
โตหนังสือ to:-naŋ-sʉ: M-M-M ตัวหนังสือ script: character, letter
สิ่ง siŋ H สิ่ง thing, object
เฮา hao HR เรา 1. personal pronoun: we
2. personal pronoun: I
ไหว้ wai LF ไหว้ to salute, to greet, to pay respect
ทำ tham HR ทำ to do
ความ khwa:m HR ความ 1. prefix: state, condition, quality
2. content, subject, matter, affair
เพื่อที่ phʉ:a-thi: H-H เพื่อที่ in order to, so that
Notes: the vowel เอือ is likely to be a Thai loan
พ้อ phɔ: HF พบ, เจอ 1. to meet {จั่งพ้อกันใหม่ = See you again!} {คนที่หัวกะเคยพ้อกัน = someone [we've] just met} {ขั้นพ้ออาจานคนใด ต้อง ... = whenever you meet a teacher, you need to ...}
2. to encounter, to find {เขาหาเหล้มนั้นบ่พ้อ = he doesn't find that book}
ใด dai M ใด 1. which, that one which, what, how {เขานั่งแบบใด เขานั่งขดตะหมาดอยู่ = How is he sitting? He's sitting cross-legged.} {ตอนใด = when?}
2. whichever, whoever {หม้องใดหม้องหนึ่ง = some place, somewhere} {ขั้นเฮาอยากตื่นญามใด เฮากะตั้งเวลาปุกญามนั้น = If we want to get up at a certain time, we set the alarm to that time}
Notes: sentence-final often with a marked rising tone
สะหวัดดี sa-wat-di: M-M-M สวัสดี polite greeting: hello, good day, good morning, good evening etc.
เพื่อ phʉ:a H เพื่อ for
Notes: the vowel เอือ is likely to be a Thai loan; pronunciation: also realized as เพี่ย