Basic vocabulary — page 07 — Series B, pictures 01-05: A/C, remote, cold, bedroom, bed/pillow/blanket, to switch on/off

นี้คืออี่หยัง นี้คือแอ
แอมีไว้เฮ็ดหญัง แอมีไว้ถ้าเฮ็ดให้อากาดเย็น
แอเอาไว้ใส แอเอาไว้ในห้อง แอเอาไว้ในห้องนอนหลือเอาไว้ในบ้านกะได้
แอมีลาคาแพงบ่ แพงอยู่ แอมีลาคาแพง แต่กะบ่แพงคัก
แอมันเฮ็ดให้เปียงไฟบ่ เปียงอยู่ แอมันเฮ็ดให้เปียงไฟหลาย

นี้คืออี่หยัง นี้คือลีโหมดแอ
ลีโหมดแอมีไว้เฮ็ดหญัง ลีโหมดแอมีไว้ถ้าเปิดหลือปิดแอ
ลีโหมดแอสำคันบ่ สำคันอยู่ ลีโหมดแอสำคันหลาย ขั้นบ่มีลีโหมดแอกะเปิดปิดแอบ่ได้
ลีโหมดแอใซ้งานได้หลายอย่างบ่ ใซ้ได้อยู่ ลีโหมดแอสามาดใซ้งานกับแอได้หลายอย่าง สิตั้งเวลาปิดแอ หลือตั้งเวลาเปิดแอ หลือเพิ้มความเย็น หลือลดความเย็นกะได้
ลีโหมดแออันใหญ่บ่ บ่ ลีโหมดแออันบ่ใหญ่ ลีโหมดแออันพอดี บ่น้อยหลาย บ่ใหญ่หลาย

นี้คืออี่หยัง นี้คือห้องนอน
ห้องนอนมีไว้เฮ็ดหญัง ห้องนอนมีไว้ถ้านอน
ห้องนอนมีหญังแน่ ห้องนอนมีแอ ห้องนอนมีเตียงนอน ห้องนอนมีผ้าห่ม ห้องนอนมีหมอน ห้องนอนมีอีกหลายอย่างที่ห้องสามาดเอาไว้ได้นั้นได้

เขากำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังเปิดแอ
เขาเปิดแอจั่งใด เขาใซ้มือของเขากดลีโหมดแล้วกะเปิดแอ
เป็นหญังเขาคือเปิดแอ เขาอาดสิฮ้อน เขาอยากสิให้อากาดในห้องของเขาเย็น เขากะเลยเปิดแอ
ขั้นเขาเปิดแอแล้ว มันสิเย็นบ่ เย็นอยู่ มันสิเย็นหลาย ขั้นเปิดแอแล้วมันสิเย็น

เขากำลังเฮ็ดหญัง เขากำลังปิดแอ
เขาปิดแอจั่งใด เขาใซ้มือของเขากดลีโหมดแล้วกะปิดแอ
เป็นหญังเขาคือปิดแอ เขาอาดสิหนาว เขาอาดสิบ่ใซ้งาน หลือเขาสิอาดไปข้างนอกกะได้ เขาเลยปิดแอ
ขั้นเขาปิดแอแล้ว แอมันสิใซ้งานอีกบ่ บ่ ขั้นแอปิดแล้ว เคี่ยงแอมันกะสิปิด เคี่ยงแอมันกะสิดับ แอกะสิบ่ได้ทำงานอีก

Link to overview page
Link to dictionary

นี้ ni: HF นี้ 1. this
2. here
คือ khʉ: HR คือ 1. to be, to resemble, like, as
2. why {บักหล้าคือบ่เก็บโต่ะแน่ = [addressing a young boy] Why haven't you cleared the table?}
อี่หยัง i:-yaŋ H-M อะไร 1. what {นี้คืออี่หยัง = What is this?} {มื้อนี้เจ้าเฮ็ดอี่หยัง = What are you doing today?} {กินเข้างายกับอี่หยัง = What did you have for breakfast?}
2. something, anything, (in negations) nothing {บ่ต้องเฮ็ดอี่หยังอีกเลยนอกจากใส่ปุย = [we] don't need to do anything besides adding fertilizer}
แอ ɛ: M แอร์ A/C
มี mi: HR มี 1. to have
2. there is
ไว้ wai HF ไว้ 1. to keep, to put, to place, to retain, to save, to reserve {เขาเอาหัวของเขาไว้ใส = Where does she put her head?} {หมาสิเลี้ยงไว้บ้าน = dogs are kept/raised in the house} {ไก่เลี้ยงไว้ในคอก = chicken are kept/raised in a coop} {หน้ามันบังไว้ = the face is covered/not visible} {เขาเอาโทละสับวางไว้หู = he holds the phone to his ear}
2. for {นาลิกาปุกมีไว้เฮ็ดหญัง = What is an alarm clock for?} {หม้อเอาไว้เฮ็ดแนวกิน = a pot is used to make food} {ก่องเอาไว้เฮ็ดหญัง ก่องเอาไว้ใส่ของ = What is the box for? It's for putting in stuff.}
Notes: see also ไว้ถ้า
เฮ็ด het H ทำ to do, to make
หญัง ɲaŋ M อะไร, เป็นหญัง = ทำไม 1. what {เขากำลังเฮ็ดหญัง = What is he doing?} {ธูปเอาไว้เฮ็ดหญัง = What are incense sticks for?}
2. something, anything, (nothing)
3. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why {เป็นหญังเขาคือใส่บักพิกลงไปในกวยเตียว = Why is he putting chili in [his] noodle soup?} {เป็นหญังหน้าต่างมันคือเปิด = Why is the window open?} {เป็นหญังมันคือมีควนไฟ = Why is there smoke?}
ไว้ถ้า wai-tha: HF-LF usually in a positive statement or answer: is for, is used for, has the purpose of {กะทะมีไว้ถ้าทอด = a pan is for frying} {น้ำบักนาวมีไว้ถ้าปุงอาหาน = lime juice is used to season food} {ปากกามีไว้ถ้าเขียน = a pen is for writing} {กะเทียมเอาไว้ถ้าเฮ็ดแนวกิน = garlic is used to make food} {ขาเอาไว้ถ้าญ่าง = legs are for walking} {เกิบเอาไว้ถ้าใส่ = shoes are for wearing}
Notes: see also ไว้
ให้ hai LF ให้ 1. to give {หมอกำลังเอายาให้คนป่วยกิน = the doctor is giving the patient medicine}
2. for
3. to allow, to be allowed
อากาด a:-ga:t M-LF อากาศ 1. weather, climate
2. air
เย็น yen M เย็น cold, cool (air, objects)
เอา ao M เอา to take, to give {เขากำลังเอาก่องไปซั่ง = he's taking the boxes to weigh them} {หมอกำลังเอายาให้คนป่วยกิน = the doctor is giving medicine to the patient} {เอาไว้ถ้า = is for, is used for, has the purpose of}
ใส sai M (ที่)ไหน 1. where? {สิไปใส = Where are [you] going?} {มาแต่ใส = Where are [you] coming from?} {กะทะอยู่ใส = Where's the pan?}
2. somewhere, anywhere {ใสกะได้ = anywhere, wherever you like}
ใน nai HR ใน in, within
ห้อง hɔŋ LF ห้อง room
ห้องนอน hɔŋ-nɔ:n LF-HR ห้องนอน bedroom
หลือ lʉ: M หรือ or
บ้าน ba:n HF บ้าน 1. house, home
2. village (also used as a prefix before the name of a village)
3. home country, home region {บ้านเฮาเฮ็ดเข้าจั่งใด = How do we plant rice in Isaan/Thailand?}
กะ ga M ก็ 1. then, consequently
2. also
ได้ dai HF ได้ 1. can
2. to get, to obtain
3. before verb: indicating past tense
4. บ่ได้ + verb: not
ลาคา la:-kha: HR-HR ราคา price
แพง phɛ:ŋ HR แพง 1. expensive
2. dear
บ่ bɔ: H ไม่ 1. no, not
2. question particle, transforming a statement into a question
Notes: spelling exception in line with common usage on social media
อยู่ yu: H อยู่ 1. to be (located) at
2. yet, still
3. auxiliary indicating continuous or progressive action {ทอดปาอยู่ในกะทะ = (in the process of) frying a fish in the pan} {แม่กำลังเมี้ยนเฮียนอยู่ = mother is cleaning/tidying up the house}
แต่ tɛ: H แต่ 1. but {แต่บ่ต่างกันหลาย = but not very different} {แต่บ่ลู้ว่าเขาญ่างมาแต่ใส = but [I] don't know where he's coming from, see also: แต่ว่า}
2. only {ตอนนี้มีแต่ขี้ฝ้า = now there are only clouds}
คัก khak H intensifier: very, very much
มัน man HR มัน it (also used to refer to people)
เปียง pi:aŋ M เปลือง to waste
ไฟ fai HR ไฟ 1. fire, flame
2. electricity, power
3. light
หลาย la:i M เยอะ, มาก many, much, very
ลีโหมด li:-mo:t HR-LF รีโมท remote control (of A/C, TV etc.)
เปิด pə:t M เปิด 1. to open {เปิดหน้าต่าง = to open the window} {เปิดปะตู = to open the door}
2. to start, to switch on {เปิดไฟ = to switch on the light} {เปิดแอ = to switch on the A/C}
ปิด pit M ปิด 1. to close {ปิดปะตู = to close the door} {ปิดก่อกน้ำ = to close the tap}
2. to finish, to switch off {ปิดไฟ = to switch off the light} {ปิดวิทะยุ = to switch off the radio}
สำคัน sam-khan M-HR สำคัญ important
ขั้น khan LF เมื่อ when, if
ใซ้งาน sai-ŋa:n HF-HR ใช้งาน to use, to put to use
อย่าง ya:ŋ H อย่าง type, kind, sort, category
ใซ้ sai HF ใช้ to use
สามาด sa:-ma:t M-HF สามารถ can, to be able
กับ gap M กับ 1. and {ลุงกับป้า = uncle and aunt} {กวยเตียวหมูกับกวยเตียวไก่ = noodle soup with pork and noodle soup with chicken}
2. with, to {ค้ายๆ กับคำว่า ... = similar to the word ...}
3. prefix in front of foods {กับเข้า = side dishes eaten with rice} {เขากินกับกวยเตียว = he's eating noodle soup}
สิ si M จะ future tense auxiliary {เขากำลังสิตื่น = he's about to wake up} {สิไปตะหลาด = [I'm] going to the market}
ตั้ง taŋ HF ตั้ง to set/put up, to install, to establish, to erect {เขาตั้งนาลิกาปุกตอนสองโมงเซ้า = he sets the alarm clock to eight o'clock in the morning} {พัดลมตั้งโต่ะ = table fan} {ทะนาคานมันสิไปตั้งไว้อยู่ซู่หม้องเอาโลด = banks are [established/can be found] everywhere!} {ตั้งไฟ = to set up a fire}
เวลา we:-la: HR-HR เวลา time, period
เพิ้ม phə:m HF เพิ่ม 1. to add, to increase
2. plus
ความเย็น khwa:m-yen HR-M ความเย็น coldness, coolness
ลด lot H ลด to reduce, to lower, to decrease
อัน an M อัน 1. thing, object
2. general clf. for objects
ใหญ่ ɲai H ใหญ่ large, big
พอดี phɔ:-di: HR-M พอดี 1. to fit well
2. appropriate, just enough, just right {กะจกบานบ่ใหญ่ กะจกบานพอดี = not a large window, just right} {พอดีมือของเฮา = just right for his hand}
3. just in time, at the right moment, just this moment {แล้วพุซายคนนี้กะญ่างมาพอดี = and the man has come just now}
น้อย nɔ:i HF น้อย 1. few, little
2. small
นอน nɔ:n HR นอน 1. to lie down
2. to sleep
แน่ nɛ: H แน่, บ้าง 1. some, somewhat
2. final particle: used to ask for examples (similar to Thai บ้าง at the end of a question) {หม้อใซ้เฮ็ดอี่หยังได้แน่ = What (different things) can a pot be used for?} {น้ำอัดลมซื้อได้อยู่ใสแน่ = Where/in which places can one buy soft drinks?}
3. final particle: when giving examples {มีเทิงส้งแน่ มีเสี้ยแน่ มีเกิบแน่ = there are trousers, shirts, shoes etc.}
4. final particle: used to give a command [to be verified] {ไปปิดหน้าต่างให้แน่ = Close the window!}
5. final particle {ญ้องเฮาคัก ญ้องเฮาแน่ = [he's] praising me a lot}
6. final particle acting as an intensifier {สูงคักสูงแน่ = very high}
เตียง ti:aŋ M เตียง bed
ผ้าห่ม pha:-hom LF-H ผ้าห่ม blanket
หมอน mɔ:n M หมอน pillow
อีก i:k LF อีก 1. more, again
2. other, another
ที่ thi: H ที่ 1. that, which {คนที่ยืนอยู่ฝั่งขวา = the person which is standing on the right = the person standing on the right} {เว้าคำที่บ่สุภาพ = to speak words which are impolite = to speak impolitely}
2. for ordinal numbers {ที่สาม = third}
นั้น nan HF นั้น that, there
เขา khao M เขา personal pronoun: he, she
กำลัง gam-laŋ M-HR กำลัง auxiliary indicating continuous or progressive action
จั่งใด jaŋ-dai H-M ยังไง, แบบไหน how, in what manner {บักนาวมันมีลดซาดจั่งใด = Lime fruits have what kind of taste?} {เขาปิดแอจั่งใด = How is he switching off the A/C?} {เทียนใซ้จั่งใด = How's a candle used?} {สิใซ้จั่งใด = how is [it] used?}
มือ mʉ: HR มือ 1. hand
2. front leg/paw (e.g., of a cat)
ของ khɔ:ŋ M ของ of, belonging to
กด got M กด 1. to push, to press (down) {กดปุ่ม = to push a button}
2. to withdraw [money] {กดเงิน = to withdraw money}
แล้ว lɛ:o HF แล้ว 1. finished
2. already
3. and then, and next (especially แล้วกะ)
4. auxiliary for past tense
เป็น pen M เป็น 1. to be, to exist
2. to be able to
3. to suffer, sth. happens to
4. เป็นหญัง[...]คือ in initial position: why? {เป็นหญังเขากะคือแปงฟัน = Why is he brushing his teeth?} {เป็นหญังเคี่ยงบินมันคือสิตก = Why is the airplane falling down?}
อาด a:t LF อาจ 1. might, may, will
2. likely
ฮ้อน hɔ:n HF ร้อน hot
อยาก ya:k LF อยาก to want, to wish
เลย lə:i HR เลย 1. futher on, beyond, past {เข็มน้อยเลยเลขสิบสองไป = the minute hand has passed number twelve}
2. too much
3. at all
4. definitively
5. completely, utterly
หนาว na:o M หนาว cold, chilly (personal sensation)
ไป pai M ไป 1. to go
2. auxiliary indicating action extending into the future
ข้างนอก kha:ŋ-nɔ:k LF-HF ข้างนอก outside
เคี่ยง khi:aŋ H เครื่อง 1. machine, engine
2. clf. for machines, airplanes, electronic devices etc.
Notes: pronunciation: also realized as เคื่อง
ดับ dap M ดับ 1. inactive, out (light, electronic device)
2. to extinguish (e.g., a fire) {ดับไฟ = to extinguish a fire} {ลดดับเพิง = fire truck}
ทำงาน tham-ŋa:n HR-HR ทำงาน to work